dr Joanna Wawrzeniuk

dr Joanna Wawrzeniuk,

Adiunkt

Wydział Nauk Historycznych i Społecznych UKSW 
Instytut Archeologii, 

Katedra Archeologii Pradziejów i Średniowiecza Europy

Kontakt:
email: kameleon.asiaw@onet.eu; j.wawrzeniuk@uksw.edu.pl


ZAINTERESOWANIA BADAWCZE

  • historia i kultura średniowieczna Europy Środkowej
  • archeologia wczesnośredniowiecznej Słowiańszczyzny Zachodniej
  • przejawy myślenia magiczno-mitycznego u Słowian
  • zjawisko religijności ludowej na terenie ziem polskich (doba przedchrześcijańska i chrześcijańska)
  • obrzędowość pogrzebowa – tradycja i współczesność na obszarach wschodniej Polski
  • wierzenia Indoeuropejczyków
  • archeologia okresu nowożytnego
  • folklor ludowy: jego ochrona i promocja
  • sposoby ochrony i promocji dziedzictwa kulturowego (członek Stowarzyszenia Dziedzictwo Podlasia)


WYKSZTAŁCENIE
Magisterium
1989-1995 - Studia magisterskie w Instytucie Archeologii i Etnologii UMK w Toruniu
Praca magisterska pt.: „Przedmioty antropo- i zoomorficzne w kulturach pradziejowych na ziemiach polskich” – promotor - prof. dr hab. Jerzy Olczak (specjalizacja: konserwacja zabytków archeologicznych)

Doktorat
1999-2004 - Studia doktoranckie w Instytucie Archeologii i Etnologii UMK w Toruniu
Praca doktorska pt.: „Apotropeiczne przejawy wierzeń wczesnośredniowiecznych Słowian na ziemiach polskich (w świetle badań etnoarcheologicznych)” promotor - prof. dr hab. Jerzy Olczak (doktor nauk humanistycznych w zakresie archeologii).

PUBLIKACJE

2016

Magia ochronna Słowian we wczesnym średniowieczu na ziemiach polskich, Wydawnictwo UKSW

Kilka refleksji na temat prób rekonstrukcji wierzeń mieszkańców ziem polskich we wczesnym średniowieczu, [w:] ETHOS, nr 115, lipiec-wrzesień, s. 46-65
 

2015

Rola stopy w obrzędzie pogrzebowym dawnych Słowian w aspekcie porównawczym, [w:] Kończyny, kości i wtórnie otwarte groby w dawnych kulturach/ Limbs, bones and reopened graves in past societies. Motywy przez wieki/Motifs through the ages, vol.2, red. Leszek Gardeła, Kamil Kajkowski, Bytów: Muzeum Zachodniokaszubskie w Bytowie, s. 405-426

"Kamienne miejsca pamięci"  - o możliwościach interpretacyjnych zagłębień wydrążonych w kamieniach i cegłach z terenu Słowiańszczyzny w aspekcie porównawczym [w:] Miejsca pamięci – pradzieje, średniowiecze i współczesność, red. Bogusław Gediga, Anna Grosman, Wojciech Piotrowski, Biskupin - Wrocław: Muzeum w Biskupinie, Biskupińskie Parce Archeologiczne nr 10, Polska Akademia Nauk - Oddział we Wrocławiu, Prace Komisji Archeologicznej nr 20, Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 415-442.

Waloryzacja ognia w zwyczajach zaduszkowych we wschodniej Polsce. Tradycja i zmiana, [w:] Potrzeba religii. Dynamika praktyk religijnych i rytualnych. Red. Z. Kupisiński, Lublin, s. 297-317.

"Kamienne miejsca pamięci" - o możliwościach interprtacyjnych zagłebień wydrążonychw kamineiach i cegłach z terenu Słowiańszczyzny w aspekcie porównawczym, [w:] Miejsca pamięcia - pradzieje, średniowiecze i współczesność, Red. B. Gediga, A. Grosman, W. Piotrowski, BIskupin-Wrocław, s. 415-442.

Wiejskie "mogiłki" w krajobrazie kulturowym. Problemy badawcze dawnych cmentarzy wiejskich na przykładzie nowożytnych nekropolii z województwa podlaskiego w Polsce [w:] Матэрыялы па археалогіі Беларусі. Вып. 26. Вынікі даследавання першабытных і сярэдневяковых помнікаў на тэрыторыі Беларусі (да 120-годдзя з
дня нараджэння А.М. Ляўданскага). – Мінск: “Беларуская навука”, 2015. – С. 170–181.

(rec.) Leanid Kaladzinski - "Uvodziny ŭ аrcheаlogiu", Grodno 2013, ЮрϹаПрынт, ss. 240, ryc. 162, "Archeologia Polski, t. LIX, zeszyt 1-2, 2014, s. 302-306.

2014
Was Christianity an Ideological Disaster? – in the Context of Funeral Rites of the Eastern Slavs [w:] Second Interdisciplinary Conference: Disasters, Catastrophes and the Ends of the World in Sources, Pułtusk, 25-27 of June 2012, AH Pułtusk - także w książce abstraktów ed. J. Popielska-Grzybowska, J. Iwaszczuk, Pultusk 2014, pp. 209-308.

"Nieznane" cmentarze wiejskie ? - przyczynek do problematyki dawnych rytów funeralnych [w:] Funeralia Lednickie – spotkanie 16. Królowie i biskupi, rycerze i chłopi – identyfikacja zmarłych, 15-16 maja 2013 r., Poznań 2014, red. W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński, s. 459-463

Z przeszłości Supraśla. Badania archeologiczne dawnego cmentarza przy klasztorze pobazyliańskim [w:] Archeologia - tajemnice codzienności, Supraśl 18-19 października 2012, Małe Miasta. Perspektywa archeologiczna, red. M. Zalewski, M. Zemło, Lublin-Supraśl 2014, s. 157-176.

Cegła i kamień w zwyczajach i obrzędach pogrzebowych na tle porównawczym [w:] Zjawiska magiczno-demoniczne na terenie dawnych ziemiach pruskich na tle porównawczym, red. K. Grążawski, J. Gancewski, Olsztyn 2014, s. 247-260.

2013
Dziedzictwo niematerialne a archeologia - problemy identyfikacji i interpretacji [w:] Niematerialne dziedzictwo kulturowe. Identyfikacja - dokumentacja - ochrona -interpretacja - pojęcia - poglądy, Materiały z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej, Węgorzewo 17-19 czerwca 2011, red. naukowy K. Braun, Warszawa-Węgorzewo 2013, s. 133-152.

Pochówki z głową na cegle z Supraśla, woj. podlaskie - próba wyjaśnienia genezy zjawiska, [w: ] Motyw głowy w dawnych kulturach. The Head Motif in Past Societies,red. L. Gardeła, K. Kajkowski, Bytów 2013, s. 249-263

Współczesne interpretacje kultury symbolicznej dawnych Słowian. [w:] Pierwszy Kongres Archeologii Polskiej, Warszawa 19-21 września 2013, książka abstraktów, arszawa 2013 s. 170.

2012
Jak wyglądały słowiańskie „mosty” w zaświaty? - spojrzenie archeologiczne, [w:] Za miedzę, za morze w zaświaty. Kulturowe wymiary podróżowania, red. W. Olszewski,V. Wróblewska, Wrocław 2012, s. 251-265.

Archeologiczne zabytki z Orli i okolic, [w:] Orla. Przewodnik turystyczny. Orla i ziemia orlańska, Białystok 2012

"Kamienne miejsca pamięci" - o możliwościach interpretacyjnych zagłębień wydrążonych w kamieniach i cegłach z terenu Słowiańszczyzny w aspekcie porównawczym [w:] Miejsca pamięci - pradzieje, średniowiecze i współczesność, Biskupin 04-06.07.2012, Streszczenia, Biskupin 2012, s. 131-133.

2011
The Specificity of Slavic Folk Beliefs in the Middle Ages – Theoretical Consideration [w:] Studies on Religion. Seeking Origins and Manifestions of Religion, Acta Archaeologica Pultuskiensia, vol. III, ed. J. Popielska-Grzybowska, J. Iwaszczuk, Pultusk 2011, s. 169-174.

Dualizm kultury i natury w obrzędowości wiosennej na przykładzie zwyczajów pogrzebowych u Słowian Wschodnich [w:] Kim jesteś człowieku. Funeralia Lednickie. Spotkanie 13, red. W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński, Poznań 2011, s. 135-147.

recenzja Barbara i Andrzej Podgórscy. Mitologia Śląska. Przywiarki Ślónskie. Leksykon i antologia śląskiej demonologii ludowej, Przegląd Religioznawczy, 2011, nr 4 (242), s. 200-203.

2010
Słowiańskie kamienne ołtarze – stan badań, potrzeby badawcze [w:] Матэрыялы па археалогіі Беларусі. Выпуск 19. Археалогїа і гісторыя Грдзеншчыны. Минск 2010, s. 19-36.

„Domowy” kult kamieni. Religioznawcze studium porównawcze [w: ] Kamienie w historii, kulturze i religii, red. R. Klimek, S. Szczepański, Olsztyn 2010, s. 29-42

Wiosenne wspominanie zmarłych u Białorusinów - tradycja a współczesność [w:] Białorusini - historia i kultura, Sesja Naukowa, Szreniawa, 25-26 czerwca 2010, Szreniawa 2010, s. 111-121.

2009
Kurhan, kopiec, mogiła – symbolika źródła archeologicznego [w:] Metody. Żródła. Dokumentacja. Funeralia Lednickie, Spotkanie 11, red. W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński, Poznań 2009, s. 241-256.

2007
Słowiańskie „mosty” w zaświaty [w:] Środowisko pośmiertne człowieka. Funeralia Lednickie. Spotkanie 9, red. W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński, Poznań 2007, s. 45-58.

Ślady obrzędowości pogańskiej w wierzeniach Słowian i Bałtów w okresie średniowiecza i nowożytności [w:] Pogranicze polsko-pruskie i krzyżackie (II), red. K. Grążawski, Włocławek-Brodnica 2007, s. 353-371.

Wyroby szklane z Kamienicy Wielkiej w Dubnie, [w:] Rezydencja Sapiehów w Dubnie, red. H. Karwowska, A. Andrzejewski, Białystok 2007, s. 43-66.

Stan i potrzeby badań archeologicznych w gminie Orla [w:] 500 lat Orli. Współistnienie kultur, Orla 2007, s. 9-31.

2006
Mediacyjny aspekt starości w kontekście śmierci [w:] Starość – wiek spełnienia. Funeralia Lednickie 8, red. W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński, Poznań 2006, s. 149-154.

Współautorka: Tratwą przez puszczę, czyli krótka historia osadnictwa i eksploatacji Puszczy Białowieskiej, Puchły - Białystok 2006

Słowiańskie miejsca kultu na Podlasiu we wczesnym średniowieczu w świetle badań etnoarcheologicznych, [w:] Stan badań archeologicznych na pograniczu polsko-białoruskim od wczesnego średniowiecza po czasy nowożytne, red. H. Karwowska, A. Andrzejewski, Białystok 2006, s. 173-196.

2005
Dar czy magia ? Figurka w grobie z okresu wczesnego średniowiecza, [w: ] Do, ut, des –dar, pochówek, tradycja. Funeralia Lednickie, Spotkanie 7, red. W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński, Poznań 2005, s. 225-231.

Magia ochronna pogańskich Słowian (na przykładzie ofiar zakładzinowych), [w:] Religioznawstwo polskie w XXI wieku, red. naukowa Z. Stachowski, Tyczyn 2005, s. 445-453.

Śmierć oczami archeologów czyli sposoby badania cmentarzysk [w:] Śmierć, Obrazy. Ikony. Metafory, Okolice. Kwartalnik Etnologiczny, 3-4/2005, s. 132-139.

Archeologia średniowieczna i nowożytna Borów Tucholskich [w:] Dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze Borów Tucholskich. Stan badań i potrzeby badawcze, Materiały z sesji naukowej 19 listopada 2005, red. W. Jastrzębski, J. Woźny, Bydgoszcz-Tuchola 2005, s. 76-97.

recenzja: R. Barnycz-Gupieniec, Przyczynek do poznania domów kultowych u wczesnośredniowiecznych Słowian, Archaeologia Historica Polona, t. 15/2, 2005, s. 44-50.


2004
Słowiański domowy kult przodków na tle porównawczym, [w:] Wędrówki rzeczy i idei w średniowieczu. Spotkania Bytomskie V, red. S. Moździoch, Wrocław 2004, s. 115-133.

Jajko w grobie dziecka (wczesne średniowiecze), [w:] Dusza maluczka a strata ogromna. Funeralia Lednickie 6, red. W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński, Poznań 2004, s. 143-154.

2002
Grób i jego wartości poznawcze, [w:] Popiół i kość. Funeralia Lednickie 4, red. J. Wrzesiński, Sobótka-Wrocław, 2002, s. 75-82.


TERENOWE PRACE BADAWCZE

  • stanowiska typu: osady, grodziska, cmentarzyska
  • stanowiska jedno i wielokulturowe
  • badania ratownicze, wyprzedzające, nadzory (woj. kujawsko-pomorskie, podlaskie, mazowieckie

1995 Brodnica-Michałowo, woj. kujawsko-pomorskie
1997, 1999 Grochy Stare, woj. podlaskie
2001 Kałdus, woj. kujawsko-pomorskie
2005 Grążawy, woj. kujawsko-pomorskie
2007 Dubno, woj. podlaskie
2007 Zbucz, woj. podlaskie
2007 Nowy Drzewicz, woj. mazowieckie
2008 Feliksów, woj. mazowieckie
2009 Wiskitki, woj. mazowieckie
2011 Supraśl, woj. podlaskie
2012 Kleosin, woj. podlaskie
2014 Raciszewo, woj. warmińsko-mazurskie, Puszcza Ladzka                                                                                                                                                2015 Lipowiec, woj. warmińsko-mazurskie, Puszcza Ladzka


PROBLEMATYKA ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH

Kultura materialna późnego średniowiecza i okresu nowożytnego

Archeologia wczesnego średniowiecza Polski i Europy

Prahistoria ziem polskich na tle europejskim II. Epoka żelaza.

Źródłoznawstwo archeologiczne III. Zabytki wczesnośredniowieczne (rozpoznawanie, dokumentacja, klasyfikacja, analiza)

UKSW Wszelkie prawa zastrzeżone © 2015
Informacja o ciasteczkach